Διαταραχές

Διπολική διαταραχή (μανιοκατάθλιψη)

Η διπολική διαταραχή ή μανιοκατάθλιψη όπως ονομαζόταν παλαιότερα, είναι μια διαταραχή της διάθεσης που προσβάλλει το 1-2% του πληθυσμού. Ονομάζεται «διπολική» διαταραχή γιατί η διάθεση του ατόμου παρουσιάζει ακραίες διακυμάνσεις ανάμεσα σε δύο συναισθηματικούς πόλους, τη μανία («πάνω») και την κατάθλιψη («κάτω»). Στις περιόδους των επεισοδίων μανίας, οι πάσχοντες εμφανίζονται συνήθως υπερβολικά χαρούμενοι ή ευερέθιστοι, με έντονη δραστηριότητα ή ανησυχία, ελαττωμένη ανάγκη για ύπνο κλπ. Αντίθετα, κατά την διάρκεια των καταθλιπτικών επεισοδίων, παρουσιάζουν έντονη θλίψη, απελπισία, έλλειψη ενδιαφερόντων, διαταραχές του ύπνου και της πρόσληψης τροφής. Στα μεσοδιαστήματα των επεισοδίων οι ασθενείς μπορεί να έχουν φυσιολογική διάθεση. Οι εναλλαγές ή διακυμάνσεις της διάθεσης μπορεί να διαρκέσουν ώρες, μέρες, εβδομάδες ή μήνες.

Διακυμάνσεις της διάθεσης, εμφανίζονται φυσιολογικά σε κάθε άνθρωπο. Στους πάσχοντες όμως από διπολική διαταραχή, τα «πάνω και κάτω» της διάθεσης είναι έντονα και παθολογικά με αποτέλεσμα να επηρεάζουν τη φυσιολογική λειτουργικότητα του ατόμου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι και επικίνδυνα ακόμα και για την ίδια του τη ζωή. Αν και είναι δυνατόν να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, η μανιοκατάθλιψη συνήθως εμφανίζεται προς τα τέλη της εφηβείας ή στις αρχές της ενήλικης ζωής. Εμφάνιση διπολικής διαταραχής σε άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών, προκαλεί υποψίες για την ύπαρξη κάποιου «οργανικού» παράγοντα, δηλαδή κάποιου άλλου αιτίου, που προκαλεί τη νόσο, γεγονός που απαιτεί ιδιαίτερη ιατρική διερεύνηση.

Λόγω της μεγάλης ποικιλομορφίας της διπολικής διαταραχής (διαφορετική βαρύτητα, είδος, συχνότητα και διάρκεια των επεισοδίων) συχνά είναι δύσκολο να αναγνωριστεί η ασθένεια, ακόμα και από γιατρούς. Μπορεί έτσι να περάσουν χρόνια προτού γίνει σωστή διάγνωση της διπολικής διαταραχής σε ένα άτομο, ώστε να λάβει την ανάλογη θεραπεία. H σωστή λοιπόν διάγνωση και η κατάλληλη, καθώς και έγκαιρη αντιμετώπιση από ειδικό είναι πρωταρχικής σημασίας. Σε αντίθετη περίπτωση η νόσος μπορεί να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες για τον ασθενή, όπως διαταραγμένες διαπροσωπικές σχέσεις, προβλήματα στην οικογένεια, φτωχή λειτουργικότητα, κοινωνικοοικονομικά προβλήματα, κατάχρηση ουσιών και αλκοόλ καθώς και αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας.

Γίνεται έτσι εύκολα κατανοητή η τεράστια αξία που αποκτά μια ακριβής διάγνωσης και μια αποτελεσματική και ολοκληρωμένη θεραπεία. Με την κατάλληλη αντιμετώπιση και υποστήριξη, οι άνθρωποι με μανιοκατάθλιψη είναι δυνατόν να σταθεροποιήσουν τις εναλλαγές της διάθεσης και να περιορίσουν τα επεισόδια της νόσου αλλά και τους κινδύνους που αυτά συνεπάγονται. Με απλά λόγια να ζήσουν μια φυσιολογική, παραγωγική και δημιουργική ζωή.

Ποια είναι η αιτία της διπολικής διαταραχής;

Αν και δεν είναι γνωστά τα ακριβή αίτια της διπολικής διαταραχής, τα ερευνητικά δεδομένα εμπλέκουν μια ποικιλία βιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Πιστεύεται ότι πρωταρχικό ρόλο στη διαταραχή παίζει μια ανισορροπία ορισμένων «ουσιών» του εγκεφάλου (νευροδιαβιβαστές), κάποιες από τις οποίες βρίσκονται σε πληθώρα και κάποιες άλλες σε έλλειψη. Η μανιοκατάθλιψη συχνά (αλλά όχι πάντα) εκδηλώνεται σε μέλη της ίδιας οικογένειας. Σημαντικό ρόλο τουλάχιστον στην πυροδότηση της νόσου αλλά και τις υποτροπές, φαίνεται να παίζει η παρουσία στρεσογόνων παραγόντων στο περιβάλλον του ασθενούς.

Διπολική διαταραχή και κίνδυνος αυτοκτονίας

Ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους της διπολικής διαταραχής, είναι η αυτοκτονία. Αυτή μπορεί να συμβεί θεωρητικά σε οποιαδήποτε φάση της νόσου, εντούτοις είναι πολύ συχνότερη κατά την διάρκεια των καταθλιπτικών επεισοδίων. Από τα ερευνητικά δεδομένα προκύπτει ότι το 25-60% των ανθρώπων με μανιοκατάθλιψη θα αποπειραθεί τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενώ το 10-15% θα αυτοκτονήσει τελικά. Γίνεται έτσι εύκολα κατανοητή ή τεράστια σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και αποτελεσματικής θεραπείας της νόσου, καθώς και η αναγνώριση των ενδείξεων που υποδεικνύουν έναν πιθανό κίνδυνο αυτοκτονίας. Κάποιες από τις ενδείξεις υψηλού κινδύνου για αυτοκτονική συμπεριφορά, που θα πρέπει να οδηγήσουν το συντομότερο κάποιον σε ψυχιατρική εκτίμηση, είναι:

H θεραπεία της διπολικής διαταραχής

Είναι πολύ σημαντικό η θεραπεία της διπολικής διαταραχής να ξεκινά το συντομότερο δυνατόν. Με την κατάλληλη θεραπεία και την παρακολούθηση σε βάθους χρόνου, είναι δυνατόν ο πάσχων άνθρωπος να πετύχει μια σταθεροποίηση των διακυμάνσεων της νόσου και να ζει έτσι μια φυσιολογική ζωή. Καθώς πρόκειται για νόσο με υποτροπές-φάσεις, σημαντικότατο μέρος της θεραπείας αποτελεί μια ουσιαστική και μακροχρόνια θεραπευτική σχέση με ψυχίατρο προκειμένου να υπάρχει μια σωστή προφυλακτική φαρμακοθεραπεία και οι απαραίτητες ψυχοκοινωνικές και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις.

Όσον αφορά τη φαρμακευτική αγωγή χρησιμοποιείται μια πληθώρα δραστικών ουσιών, ενώ τα θεραπευτικά σχήματα μπορεί να τροποποιούνται ανάλογα με τη φάση (μανία ή κατάθλιψη) της νόσου. Για τον έλεγχο των εναλλαγών της διάθεσης χρησιμοποιούνται λίθιο και αντιεπιληπτικά ως σταθεροποιητές του συναισθήματος, αντιψυχωτικά κυρίως κατά την οξεία φάση της μανίας, βενζοδιαζεπίνες, αντικαταθλιπτικά κ.α.

Ιδιαίτερη σημασία στην αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής κατέχουν διάφορα είδη ψυχοθεραπευτικών και ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων. Έχει αποδειχθεί ότι οι μέθοδοι αυτοί σε συνδυασμό με την φαρμακοθεραπεία, βοηθούν στην σταθεροποίηση της διάθεσης, μειώνουν τις υποτροπές της νόσου, περιορίζουν τις νοσηλείες, ενισχύουν την συμμόρφωση στη θεραπεία, στηρίζουν το ρόλο των άλλων μελών της οικογενείας και βελτιώνουν τη λειτουργικότητα του ασθενούς.

Η ψυχοεκπαίδευση έχει αποδειχθεί με τη βοήθεια μελετών εξαιρετικά χρήσιμη στο πλαίσιο της μανιοκατάθλιψης. Στοχεύει στην πληροφόρηση και την εκπαίδευση τόσο των πασχόντων όσο και των οικογενειών τους σχετικά με τα χαρακτηριστικά της νόσου και τους τρόπους αντιμετώπισης. Έτσι τα άτομα μαθαίνουν για τη φύση της ασθένειας και τα χαρακτηριστικά των φάσεων, μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τις πρώιμες ενδείξεις των υποτροπών προκειμένου να αναζητήσουν εγκαίρως ιατρική βοήθεια, μαθαίνουν τη δράση των φαρμάκων και τη χρησιμότητα και τη σωστή ρύθμιση ανάλογα με τις διακυμάνσεις της διάθεσης και τα άλλα συμπτώματα κλπ.

Η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία βοηθά τα άτομα με μανιοκατάθλιψη στην προσπάθεια να ελέγχουν τα δυσλειτουργικά και αρνητικά σχήματα σκέψεων και συμπεριφορών.

Η διάφορες μορφές οικογενειακής θεραπείας εστιάζουν στη διαχείριση του στρες, των συγκρούσεων και των αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στα μέλη μιας οικογένειας. Στόχος είναι η βελτίωση της λειτουργικότητας της οικογένειας ως μιας υγιούς ομάδας που αποτελείται από τα άτομα-μέλη.

Η μανιοκατάθλιψη αποτελεί μια νόσο, η οποία χωρίς την κατάλληλη και σε βάθος χρόνου αντιμετώπιση μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις τόσο για τον πάσχοντα, όσο και την οικογένειά του. Ωστόσο, μέσα από μια ουσιαστική και μακροχρόνια θεραπευτική σχέση, είναι δυνατόν να υπάρξει μια δραστική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, πρόληψη των υποτροπών και στήριξη του οικογενειακού περιβάλλοντος, με απώτερο στόχο μια φυσιολογική και δημιουργική ζωή του ίδιου του ασθενούς αλλά και των ανθρώπων που τον περιβάλλουν.

Δέκα μύθοι για τις ψυχικές διαταραχές » Κορυφή της σελίδας »